Hupytyrãnguéra
Ko mbo´epyrã oipytyvõ tembiapokuéra tembikuaareka rehegua, ñembokatupyry, marandu ha kuatia´arandu ñe´ẽita rehegua, ñe´ẽita rupive opu´ã ha okakuaa tekoaty ha herekopykuaa. Oñeĝuahẽ haguã ko´ã hupytyrãnguérape, ko mbo´epyrã ha´ese peteĩ tenda ikatu haĝuame oñeñakangeta ha oñehesa´ỹijo opaichagua kuaapyrã ñe´ẽnguéra ha ñe´ẽita rembiaporã ñemba´apoguatapy peteĩ tekoatýpe. Avei, oipota oiko peteĩ tenda ikatu haĝuáme oĩ ñepytyvõ opavave tetãygua ndive oñeikotevẽva oñembokatupyry haĝua ko mba´épe.
Upéichante avei, ha´ese peteĩ tenda omoheñóiva, omyasãiva kuaaty, ikatúva ohupytyka apopy omoñepyrũva mba´e pyahu omombaretéva ñe´ẽita jeporuporã, ha peteĩ tembipuru ombohapéva ñepytyvõ omoñondivéva tembikuaarekahárakuéra katupyry ha ojekuaáva ambue tetãre, mbo´ehára mbo´ehaovusuguakuéra ha omyakãva ambue mba´apoha´atykuéra.
Aty myakãhára
Ko aty omyakãva mbo´epyrã ryepýpe oĩ irundy sãmbyhyhára UOC pegua ha mokoĩ sãmbyhyhára Ñe´ẽnguéra róga pegua.
Sãmbyhyhára avareko rehegua kaapýpe UOC pegua, Isidor Martí, ha´e oisãmbyhýva ko kuaapyrã pyahu ha Miquel Strubell, ko´aĝaite hína mbo´ehára Ñe´ẽnguéra ha Arandukuaa rehegua kuaapýpe, ha´e pytyvõhára.
Isidor Martí ha´e mbo´ehára kue Mbo´ehaovusu Tembikuaapavẽ ha Taikuéra Balears pegua. Ary 1980 ha 1996 peve omba´apo kuri Tekuái Catalunya-me, omyakã va´ekue Pytyvõha Ñe´ẽnguéra Ñembohaperekópe (Servei d’Assessorament Lingüístic, 1980-1988) ha oisãmbyhy ñe’êrekokuaa rekuaimo’e Catalunya-megua ary 1996 peve, ha upépe oñepyrũ omba´apo Mbo´ehaovusu Catalunya meguápe. (Universitat Oberta de Catalunya).
Miquel Strubell sãmbyhyhára kue Pytyvõha ñe’êrekokuaa Mbohekopegua tekuái Catalunya-meguare ary 1980-pe. Uperire oisãmbyhy kuri Mbo´ehao Tekoñomoirû Ñe’êrekokuaa Katala reko rehegua, (Institut de Sociolingüística Catalana) pytyvõhárakue Aty Oisãmbyhýva Katala Ñe´ẽ (mba´apoha aty ombohapéva, avakuéra oporandu ha omba´apo haĝua ñe´ẽrekokuaa rekuáimo´épe, Tavao Catalunya-me) ha oisãmbyhy Ñe´ẽrekokuaa Mbohekopegua Joaty (Consorci per a la Normalització Lingüística) aty oñangarekóva ojepuru porã haĝua katala ñe´ẽ oparupiete, ary 1999 peve ha oñepyrũ omba´apo mbo´ehára ramo UOC-pe.
Atyvusu Europapegua Recombo´e (Comision Europea )
Ojejapo ko mbo´epyrã oho haĝua peteĩ tembiaporã pyahu gotyo ñe´ẽita ñemyasãime ombohekóva Atyvusu Európa pegua [COM (2005) 596 final]. Kóva ko marandu ojerure tekuaikuérape, tavaogua térã tendaguávape tomba´apo ñe´ẽita rehe ha avei hembiapokuéra apytépe, tojejapo kuaapyrã pyahu ñe´ẽita rehegua ha tojeguereko techapyrãramo kuaapyrã ñe´ẽnguéra opaichagua rehegua.