|     Myawad’ akid-inegh      |     

LINGUAMÓN - Casa de les Llengües

Ilsan n Asya

Beddu > Titt'ant tilsawant  > Les llengües del món  > Ilsan n Asya

Ilsan n Asya

Les llengües d'Àsia

Di Asya, ssawalen ca n 2000 n ilsan munen di watta’s n familyat tilsawanin, ca n ilsan nettaff-iten ghir  deg umenz’aw n Asya, maca inned’ni llan deg umenz’aw n Asya d imukan nned’ni n umadal. Inni nettaff ghir deg umenz’aw d:

• Familya taltaykit/altaïque, tesmun ilsan amaknaw taturkit, tamungulit nigh d tamanxut/manchou.
• Familya tadravidikit/dravidique, illan di lhind n wadday d Sri-Lanka, day-es awalen amaknaw tatamilit nigh tamalayalamt.
• Familya tasinutibitant/sinotibetane, tesmun tacinwit, tabirmant d tatibitant.
• Familya tawstrusyatikt/austroasiasiatique, tesmun tavitnamit, talawsiyat/laosien nigh taxmirt/khmer. Ca n imuray ssalsaqen-t ar tawstrunizikit/austronésique d tadaykit/daïca (tataylandit), qqaren ixessa ad ilint marra deg ijj n waggay d ameqqran, aggaw awstri.
• Deg umeggaru, nettaff ilsan itcuktci-kamcatkiyen/tchuktchi-kamtchatka, illan x ubrid ad qd’an.

Familyat ig ucin i barra n umenz’aw d:

• Tafrusyatikt, di familya-a, d taârabt ig illan d asghun n Asya ak Afriqya.
• Tahindurupit, day-es ilsan amaknaw tafarisit, takurdit, tahindit, tabinghalit, turdut, tapayctut/pashto, tanipalit, d ca nned’ni, ak familya turalikt - tusit/ossète, tamansit/mansi, tacantit/shanti - , llant d asghun alsawan n iqqnen Asya ak Urupa.
• Familya taskimuliwtit - iyupik/iupik - teqqen Asya ak Umarikan.
• Tawstrunizikit tesmun ilsan amaknaw tandunisit, tamalayt, tatagalut/el tagalog nigh tajavanit, d ca nned’ni, tteqqen amenz’aw asyawi ak Usiyaniya.


Bla ilsan isettfen di familyat tilsawanin, din ca n ilsan nned’ni ur-d teânin i wayawya, amaknaw tajapunit, takurit, taynut/aïnou, tagilyakt/guiliak, nigh d taburuycaskit/el buruchaski.

Min it-iqqimen d amd’an n ilsan-a d imessawalen nsen, mkul leâjeb illa di wmenz’aw asyawi. Nzemmar ad naff ilsan min ghar llan ghir imessawalen imeggura, amaknaw ca n ilsan n Sibirya, d ilsan min ghar llan azgen ameqran n imessawalen deg umadal, amaknaw tacinwit nigh d tahindit. Ixessa ad nessen ira tlata n ilsan zi xemsa min ghar llan att’as n imessawalen deg umadal-tacinwit, tahindit d tbinghalit- llan di Asya.

Ilsan unsiben n Asya d ilsan n illan d inesliyen di wezgen ameqran n iwanaken ines. S manaya minzi nettaff att’as n ilsan n tmurt aqqaten x ubrid ad qd’an s ssebbet n ilsan inesliyen ur illi s ssebbet n ilsan imsuggen, amuk imsal deg imenz’awen nned’ni. Waxxa amya, din iwanaken mani llan d unsiben ula d ilsan amaknaw taglinzit d tefransist. S manaya taglinzit d ils unsib wis tnayen di watt’as n iwanaken amaknaw Lhind, Pakistan d Singapur, tafransist d ils unsib wis tnayen  di Kambudj, Vietnam d ca n iwanaken nned’ni.

Ilsan isyawiyen ucin att’as d awalen i yilsan umadal, zzay-sen  atay (zi tcinwit),  tcampun (zi thindit), mangu (zi ttamilt), karambula(zi tmalayit), kaki (zi tjapunit), tt’aset (zi tfarisit), kiyusk (zi turkit), panda (zi tnipalit), mamut (zi tusit), bla ca nned’ni.

Generalitat de Catalunya
Casa de les Llengües ©