|     Myawad’ akid-inegh      |     

LINGUAMÓN - Casa de les Llengües

Ilsan N Urupa

Beddu > Titt'ant tilsawant  > Les llengües del món  > Ilsan N Urupa

Ilsan N Urupa

Les llengües d'Europa

Iqseh’ ad nini  ch’al n ilsan illan deg umadal. Manaya ur t-tefhimen iwdan ur illin d imerzuten ilsawanen, maca d manaya ig llan. Ula di urupa amya i temsal, manaya ur ill zi leghrayeb.

Deg umnez’aw n Urupa. Llan ilsan ira âlayen ur ten-issawal h’edd, maca deg umeggaru-ya twah’yan-d(amaknaw tatatart di Krimya, issawal-it ijj n ugdud ikka x-as usufegh. Ilsan ussin-d ak iwdan i ten-issawalen (amaknaw tacinwit). Ilsan, itwaggen d unsiben s taynit n tmetti mani llan h’uma ad yiri d ijj n uferdis mani ttafen ixef nsen d mis igha munen ak iwdan nned’ni, ilsan-a twaxerqen zeg ilsan ira llan zdat nsen (amaknaw taluksumburgit, id-ikkin zi talimant), d ilsan rezzun ad d-twahyan (amaknaw taragunit). S mana-ya minzi iqseh’ ad nini ch’al n ilsan i ssawalen di Urupa.

Mux ma igga lh’al nzemmar ad nini qa ud’en n ilsan i ssawalen di Urupa, zi wgaraw atlantic ar taffa n idurar n Ural- maca bla tenni n Kawkas -, d walu ar sebâin, bla ma d nesh’seb ilsan n iwdan iziz’unen nigh d ilsan n ssawalen irupiyen imaynuten id intelâen zi wmadal ammen ikmel.

Azyen amegran n sebâin-a n ilsan qqnen ar familya tahindurupit, manaya isskan-anegh, ira ilsan-a ghar-sen lasel d ijj, s manaya minzi arwsen ar wayawya. Tarwsa-ya iqseh’ ax-as neghri di ca n ilsan –jar n tat’alyant d tasuwekt- tarwsa ur ted’har ci att’as, ttessnent ghir imerzuten. Llan di Urupa ula d ilsa iqnen ar familya turalyant (amaknaw tafinist, tistunyat, tasamit nigh tahungarit) d familya taltaykat (amaknaw taturkit nigh tata’tart) d, ijj n ils iqqen ar familya tafrusyatikt, tamaltit id- iteânan i teârabt, d ijj n ils bla familya: tabaskit.

Ilsan ihindurupiyen n Urupa d: ilsan ibaltiken (talitut nigh taliuwat), ilsan isiltiken (amaknaw tagayelikit tirlandit, tagalisit nigh tabritunt), ilsan islaben (amaknaw tarusit, tapulunit, tasurabit nigh tamasidunit), ilsan ijirmanen (amaknaw taglinzit, talimant, tafrisut nigh tislandit), ilsan irumanen (amaknaw takatalant, tarumanit, takastiyant nigh tuksitant), ula d tayunanit, talbanit d tarumanit, ils ahindurani/indo-iranien i ssawalen ixitanuten irupiyen.

Ilsan irupiyen, s ugramsawad’ jar-asen, wa iksi zi wa awalen x ubrid n umezruy- ksin ula zeg ilsan n imenz’wen nned’ni-. Amya nettaf ghir taturkit, tuca i watt’as n ilsan irupiyen awalen amaknaw haviar (caviar) d yughurt (yaourt). Sawna d ijj n wawal, illa di watt’as n ilsan, ikki-d zi tafinisit.

Timmaz’ i gharsent ar timettin tirupiyen tella d hett’u n tmezla talasawant, illan lebda tesmuna ilsan inetlaâen ixutren att’as id’a,bla ma tesmeh’ di wferdis adelsan ines. Manaya ixessa ad-yiri s twafit n tissemsal n ums’awad’ ufellaghlan h’uma attaf ur sghellibent ula d ijj n ils x inned’ni d ad-ucent tudart i yelsan n umenz’aw, ig llan d’eâfent, x ubrid ad mtent s resbab d id’emsan d isertiten.

Iseghwan immuqqnen

Generalitat de Catalunya
Casa de les Llengües ©